Kiezen van kandidaten hoort thuis op congres

Nog een laatste slok water, ongedurig heen en weer lopen, de oneliners een laatste keer oefenen. Het podium op, na lange bange minuten in de coulissen. Half verblind door het licht de zaal inkijken en je verhaal houden, met de tijd die onverbiddelijk naar 0:00 terugtikt. Daarna de spanning van de stemuitslagen die op het grote scherm verschijnen. Het zijn de wandelgangen, de flyers, de speeches en de stemkastjes die ik niet graag zou willen missen.

Nog een laatste slok water, ongedurig heen en weer lopen, de oneliners een laatste keer oefenen. Het podium op, na lange bange minuten in de coulissen. Half verblind door het licht de zaal inkijken en je verhaal houden, met de tijd die onverbiddelijk naar 0:00 terugtikt. Daarna de spanning van de stemuitslagen die op het grote scherm verschijnen. Het zijn de wandelgangen, de flyers, de speeches en de stemkastjes die ik niet graag zou willen missen.

Het is geen onlogisch voorstel van het partijbestuur om alle leden via een referendum te betrekken bij het vaststellen van de kandidatenlijst. Andere (liberale) partijen doen het al en het past bovendien in een tijd waarin wordt geroepen om meer directe invloed van burgers. Het geeft een veel grotere groep dan de 700 of 800 leden die op een congres komen, de mogelijkheid de koers van de partij mede te bepalen.

Het voorstel versterkt daarnaast de rol van de kandidatencommissie. In plaats van een indeling van geschikte kandidaten in blokken, zal de commissie (weer) een voordracht per plek maken. Dit sluit aan bij het toegenomen belang van rekrutering en selectie. Een partij die kiezers wil overtuigen én mee wil regeren, heeft goede en geloofwaardige kandidaten nodig. Niet voor niets wordt ook bij GroenLinks flink gescout en getraind; daarbij past een stevige rol voor de kandidatencommissie.

Het probleem is echter dat het voorstel twee doelen nastreeft, die lastig met elkaar te zijn verenigen. Aan de ene kant professionalisering door meer op de expertise en inzichten van de kandidatencommissie te steunen, aan de andere kant democratisering door de lijst door veel meer mensen te laten samenstellen. Het grote risico is vervolgens dat de lijst die via een referendum tot stand komt, alsnog flink van het advies van de commissie afwijkt, meer dan op een congres. Zeker omdat het niet mogelijk is in het referendum met één druk op de knop de voordracht integraal over te nemen.

Tijdens het congres wordt per plek gestemd en ontvouwt de kandidatenlijst zich geleidelijk. Wie vindt dat er intussen wel genoeg vrouwen, Amsterdammers of voormalige DWARS’ers op staan, kan dat bij volgende stemmingen compenseren. Bij een referendum, met alle stemmen in één keer, is het resultaat heel wat onvoorspelbaarder en ontbreekt de mogelijkheid halfweg bij te sturen.

Ik vind dat (partij)democratie best een beetje tijd en energie mag kosten. En hoe veel moeite is het eigenlijk om een middag naar een congreszaal te komen en een keer of dertig op een stemkastje te drukken? Bovendien is het congres laagdrempelig: niet alleen geselecteerde afgevaardigden zijn welkom, maar alle leden mogen komen.

Tot slot: de twee minuten waarin een kandidaat zich op een congres presenteert, zeggen niet alles over haar of zijn kwaliteiten. Ze komen echter wel het dichtst bij datgene wat daarna ook van een volksvertegenwoordiger wordt verwacht: spreken in het openbaar, verbinding maken, jezelf en je ideeën verkopen en anderen overtuigen. Een gelikte website maken is niet zo moeilijk en menigeen kan gevat uit de hoek komen op twitter of facebook. Maar daar op dat podium moet het écht gebeuren. Waar kandidaten hebben gestraald, maar ook zijn gestraald. Een traditie om in ere te houden.

Dit opiniestuk staat ook in het GroenLinks Magazine van februari 

3 gedachten over “Kiezen van kandidaten hoort thuis op congres”

  1. Wat is er mis met echte democratie?
    Geef alle leden de gelegenheid te stemmen.
    Een goed GroenLinks congres telt 1500 deelnemers van de 25.000 leden, en opkomst van 6%.
    Het voorstel is juist om de via internet stemmende leden elke positie op de lijst bewust te laten kiezen.
    Daarbij nemen ze het risico dat maar weinig leden dat doen, want het klinkt omslachtig, maar wel pure democratie, toch.
    Wat jij voorstelt, Harmen, is een gemaks variant, die het voorstel van de kandidatencommissie wel erg gemakkelijk er door krijgt. Dat is een vorm van manipulatie, die onrecht doet aan de inhoudelijkheid van veel GroenLinks leden.

    Juist omdat het een omslachtige procedure is om elke kandidaat naar je eigen favoriete positie te slepen, en omdat de partij toch vindt dat dat meer stemmen oplevert dan die zeer beperkte opkomst van een congres, is het de moeite waard deze procedure te kiezen.
    Omdat daarmee allee GroenLinks leden zelf kunnen kiezen of ze het bewust zelf kiezen, of om het voorstel van de kandidaten commssie te volgen.

    Waar ben je bang voor?

    Het is natuurlijk onzinnig om te verwachten dat alle 25.000 leden naar een congres komen om te stemmen, terwijl ze dat ook kunnen doen via internet.
    De drempel is gemiddeld 20 tot 30 EUR trein kosten.
    Dat is 625.000 die naar de NS gaat, terwijl de leden dat ook als contributie aan de partij kunnen geven.
    Bovendien is het erg omslachtig om naar een zaal te komen om te alleen stemmen, dat is een procedure uit de tijd van de postkoets.

    Ik vind de aanpak elegant, zowel professioneel en tegelijk democratisch.
    Alle leden worden vertrouwd, thuis te stemmen, voorzien van een professioneel advies van de kandidaten commissie, en hebben alle vrijheid de kwaliteiten van de kandidaten die zij als GroenLinks lid, op een democratische manier te laten meewegen.

    Dat is veel democratischer dan de kunstmatige beperking van een congres, waarbij maar 2 tot 6% van de leden kunnen stemmen.

  2. Voor mij is democratie meer dan de macht van het getal. Een procedure is niet per definitie democratischer als er meer mensen aan meedoen. Ik heb vertrouwen in een zorgvuldige procedure, waarin een goede toegeruste kandidatencommissie iedereen die in de Kamer wil uitgebreid spreekt en test. Dat advies – zoals ook het voorstel van het partijbestuur beoogt – moet zwaar wegen. Ik denk dat zo’n advies beter tot z’n recht komt op een congres, om de redenen die ik heb genoemd.

    Dat is geen wantrouwen naar de GroenLinks-leden en het is ook zeker geen variant waarin de commissie de voordracht er gemakkelijk doorheen krijgt, dat laat de ervaring van de afgelopen congressen wel zien. Het laat alle ruimte voor een democratisch en open debat over de lijst, voorafgaand aan het congres en op het congres zelf.

  3. Overigens, als iemand weinig te besteden heeft, mogen de reiskosten hem of haar natuurlijk niet weerhouden om naar het congres te komen. Voorzover ik weet zijn er ook mogelijkheden voor tegemoetkoming in die kosten. En anders kan misschien het geld dat naar een roadshow van de kandidaten zou zijn gegaan, daaraan worden besteed…

Reacties zijn gesloten.