Leve het stadsparlement?

Terwijl Donner onder invloed van het adagium “hoe minder bestuurders, hoe beter” bezig was de botte bijl in de stadsdelen te zetten, broedde GroenLinks Amsterdam op een alternatief. Vandaag kwam het initiatiefvoorstel voor een stadsparlement naar buiten, gemaakt in samenwerking tussen raadsfractie en stadsdeelwethouders.

Terwijl Donner onder invloed van het adagium “hoe minder bestuurders, hoe beter” bezig was de botte bijl in de stadsdelen te zetten, broedde GroenLinks Amsterdam op een alternatief. Vandaag kwam het initiatiefvoorstel voor een stadsparlement naar buiten, gemaakt in samenwerking tussen raadsfractie en stadsdeelwethouders.

Het is te prijzen dat GroenLinks op deze manier niet lijdzaam afwacht, maar de tegenaanval inzet. Er is veel voor te zeggen om een vorm van lokale democratie in de stadsdelen te handhaven en op die manier bestuur in de buurt voort te zetten. Het aantal politici wordt, net zoals het kabinet wil, flink teruggebracht.  Het voorstel voorkomt ook een gemeenteraad na 2014 die, nog meer dan nu al het geval is, alleen maar uit leden van binnen de ring bestaat.

Ik voorzie alleen wel een probleem als gevolg van de samenstelling en de manier van kiezen van de leden van de districtsraden en het stadsparlement. Omdat hetzelfde mensen zijn die in hun eigen district én op het stadsniveau besluiten nemen en controleren, is het conflict van loyaliteit en belangen in het systeem ingebakken. Dit hangt ook samen met de onmogelijkheid om tot een vaste afbakening van taken en bevoegdheden te komen.

Een tweede onduidelijkheid zit in de overgang naar de Metropoolregio Amsterdam. In het voorstel wordt gesteld dat met het stadsparlement de omschakeling naar zo’n model te maken is. Wanneer dat idee serieus wordt genomen, moet er een gekozen vertegenwoordiging in plaats van de Stadsregio komen, waarin ook de gemeenten om Amsterdam heen opgaan. Betekent dat vervolgens het einde van het stadsparlement? Houdt dat in dat de districtsraden dan alsnog op hetzelfde niveau komen als de gemeenteraden van bijvoorbeeld Amstelveen of Purmerend?

Kortom, een mooie voorzet voor een discussie die hoognodig gevoerd moet worden. Maar dan moet nog wel meer nagedacht worden over de verhouding tussen districtsraden en stadsparlement. Bovendien, zeg ik dan maar als provinciaal, wordt het ook tijd dat GroenLinks Amsterdam over de stadsgrenzen kijkt en in overleg treedt met de gemeenten in de omgeving.

5 gedachten over “Leve het stadsparlement?”

  1. Oké, twee bezwaren dus, althans discussiepunten.
    Allereerst de dubbele loyaliteit van de in de districten gekozen volksvertegenwoordigers – interessant dat je het als nadeel opvoert, want volgens ons was dat nou juist een groot voordeel van het systeem. Immers op dit moment is er sprake van een tegenstelling tussen de gemeenteraadsleden en de stadsdelen. Aangezien de gemeenteraad het uiteindelijk voor het zeggen heeft, zie je in de loop van de bestaansgeschiedenis van de deelraden een steeds sterker wordende neiging bij de centrale stad om bevoegdheden naar zich toe te trekken. Het is voor stadsdelen vaak lastig om de gemeenteraad duidelijk te maken dat ze ergens eigenlijk niet over gaan. Zo zie je dat de gemeenteraad soms eist van B&W om zaken te controleren of te rapporteren. Het antwoord zou dan moeten zijn: daar gaan wij niet over, vraag het aan het stadsdeel. Begrijpelijkerwijs komt het daar vaak niet van en het gevolg is dat stadsdeelbesturen steeds vaker een dubbele verantwoordingsplicht krijgen: zowel naar de eigen deelraad als naar B&W. Een mooi voorbeeld was laatst de discussie over Afvalservice West. De stadsdelen waren daar onderling prima uitgekomen en ook de deelraden waren tevreden. Begint plotseling de raadscommissie zich ermee te bemoeien en vraagt een soort verantwoording aan Asscher. Deze was zo goed niet of die ging uitvoerig op onderzoek uit. Zonder nou uitgebreid op dit voorbeeld in te gaan (er valt nog veel meer over te zeggen), maar dit is allemaal niet handig. Ik hoop/verwacht dat in de nieuwe constructie eerder gezegd zal worden: vraag even aan uw collega om daar in het stadsdeel naar te vragen. Dat zijn dan immers écht collega’s die ook in dezelfde raad zitten. Kortom door een soort districtenstelsel ontstaat er begrip tussen het centraal stedelijke niveau en dat van het stadsdeel/district en daarmee een betere belangenafweging.
    Wat betreft je tweede punt hebben we kennelijk iets niet goed verwoordt. Onze stelling is dat het stadsparlement kan uitgroeien tot een parlement door aansluiting van omliggende gemeenten. Stel bijvoorbeeld dat Zaanstad wil aansluiten, dan kunnen ze ook 9 of 11 raadsleden in het stadsparlement kiezen die dus gelijk de eigen districtsraad zijn. En ja, dat houdt dus in dat die raden alsnog op hetzelfde niveau komen als de districtsraden. Daar is toch niets verkeerds mee? Ze leveren een paar eigen bevoegdheden in, in ruil voor directe zeggenschap over de hele metropool. Lijkt me een goeie deal!

    1. Ha Paulus,

      Dank voor je uitgebreide reactie. Misschien wijd ik er deze week nog wel een nieuw blogje aan, maar hier ga ik alvast op wat ik maar de ‘dubbelmandaten’ noem: vertegenwoordigers die zowel lid van de districtsraad zijn als van het stadsparlement. Op alle andere niveaus (bijv. gemeente en provincie of nationaal en Europees) heeft GroenLinks, naar mijn smaak geheel terecht, deze dubbeling ongewenst verklaard. Ik voorzie eerlijk gezegd precies dezelfde lastige afwegingen die ik bij mijn collega’s in de Staten zag die tevens gemeenteraadslid, wethouder of burgemeester waren. Soms dan gedwongen om op twee niveaus volkomen tegengesteld stemgedrag te vertonen. In de praktijk is het namelijk onmogelijk om taken en bevoegdheden zo te scheiden dat waar de één over gaat, de ander geheel laat. Ik vrees dus dat deze dubbeling echt meer nadelen dan voordelen biedt. Een vergelijkbaar probleem zie je overigens ook in de – ondemocratische – Regioraad: vertegenwoordig ik nu mijn gemeente (district) of partij?

      Een ander praktisch aspect waarvoor m.i. ook nog te weinig aandacht is in het voorstel: de wijze van kiezen. Het gaat van zeven districtsraden die worden gekozen en waaruit vervolgens het stadsparlement wordt samengesteld. Ik kan daardoor als kiezer in West (althans zo lees ik het) alleen maar stemmen op kandidaten uit het district West. Maar misschien vind ik een kandidaat uit district Oost of Noord veel beter en geschikter – maar die voorkeursstem is dan niet mogelijk? En blijft het stemmen op een willekeurig stembureau nog wel mogelijk?

      Harmen

      1. Er is wel een groot verschil met de situaties waar je het mee vergelijkt – en ik krijg uit jouw tekst de indruk dat je het misschien verkeerd begrepen hebt. Herstel, wij hebben het dan natuurlijk verkeerd opgeschreven. De hele districtsraad is in ons voorstel gelijktijdig lid van de gemeenteraad. Dat betekent dus dat een raadslid geen vertegenwoordiger is van andere partijen. Bij dat rare getrapte systeem van de Regioraad is dat wel zo. Ook de vergelijking met mensen die mandaten stapelen tussen gemeenteraden en provincie en/of kamer gaat niet op, daar is iemand immers – neem ik aan – de enige uit de betreffende raad.
        Je heb wel gelijk dat de keuzevrijheid van de kiezer wellicht wat kleiner is. Een beetje een vergelijkbaar probleem als bij Europese verkiezingen. Ik heb ook weleens op een andere lijst dan een Nederlandse willen stemmen; helaas kan dat dan niet. Overigens lijkt het me niet zo onoverkomelijk; per slot van rekening zullen in de meeste districten dezelfde partijen meedoen.

        1. Ha Paulus,

          Wees gerust, met mijn leesvaardigheid zit het wel goed 🙂 Even een voorbeeld: in jouw eigen Nieuw West komt een districtsraad van 11 personen, GroenLinks scoort ongeveer even goed als bij de verkiezingen in 2010 en komt uit rond de 10%. Daarmee krijgen we 1 zetel in de districtsraad Nieuw West en komt er 1 GroenLinks vertegenwoordiger uit Nieuw West in het stadsparlement. Ik zie niet zo’n groot verschil met de ene persoon uit de raad van Alkmaar die tevens in de provinciale fractie zit…

          Een ander probleem van dubbelmandaten is de tijd die je (naast gezin, vrienden, werk, hobby’s) aan politiek kunt besteden. Uiteraard kan je ervoor kiezen minder te vergaderen, maar voorlopig lijkt het meer te gaan worden (district + stad). Lijkt mij een hele klus voor de mensen die naast hun rol in het stadsparlement, ook in de districtsraad de bestuurders moeten controleren. Dat doe je in het district Nieuw West dan met 8 mensen i.p.v. 29 (toegegeven, het huidige aantal is wel erg hoog). Er wordt – terecht – ook nog verwacht dat je je rol als volksvertegenwoordiger serieus neemt en zowel op stadsniveau als in je eigen district zichtbaar bent…

          Harmen

  2. De opstellers deze’s zijn toch degenen die afscheid gaan nemen? Gaan die dan nog even de toekomst uitstippelen? Wie heeft hen dit gevraagd?

    Ik ga ervan uit dat dit voorstel, natuurlijk, door niemand serieus wordt genomen. Op basis van inhoud en vorm. Een vorm waarvan ik dacht dat’ie bijna was verdwenen.

    Schrikwekkend, dit voorstel.

    Rolf.

Reacties zijn gesloten.