Proeven aan de provincie IX: coalitiebesprekingen

In de afgelopen periode was GroenLinks maar in twee provincies vertegenwoordigd in Gedeputeerde Staten: Zeeland en Noord-Holland. Bij de Zeeuwen was het een college van mannenbroeders (onder leiding van een vrouw), waarin ook CDA, SGP en ChristenUnie zaten. Het Noord-Hollandse college kende met VVD, PvdA, CDA en GroenLinks een veel conventionelere samenstelling. Collegedeelname is de uitzondering, oppositie de regel, want in de periode 2003-2007 was GroenLinks alleen in Noord-Holland bestuurlijk vertegenwoordigd, terwijl dat tussen 1999 en 2003 gold voor Zuid-Holland.

Hoe zijn de vooruitzichten dit jaar? Allereerst hebben we het nadeel en het voordeel van een erg stabiel resultaat. Vrijwel nergens zetels gewonnen (alleen in Noord-Brabant en Limburg) en bijna nergens zetels verloren (alleen in Zeeland). Er is dus geen dringende noodzaak GroenLinks aan tafel te vragen – zoals andere partijen op veel plekken niet om PVV of D66 heen kunnen – aan de andere kant zijn we ook niet “bedreigend”. Dit was in 2006 een belangrijke reden voor de deelname van GroenLinks in veel gemeentebesturen. Ook kan het in sommige provincies voor een wat gekrompen PvdA prettig zijn GroenLinks als bondgenoot in een college te hebben.

Voorlopig lijkt het erop dat collegedeelname in Noord-Holland en Zeeland niet wordt geprolongeerd. In Zeeland inventariseerde oud-Kamerlid Jan te Veldhuis (VVD) als informateur de voorkeuren en hij adviseerde VVD, PvdA, CDA en SGP met elkaar te gaan praten. Lijsttrekker Elisabeth Post (VVD) Noord-Holland concludeerde uit de verkennende gesprekken dat een coalitie van VVD, PVDA, D66 en CDA kansrijk zou zijn. Daarnaast lijken we ook in Drenthe, Limburg, Gelderland, Flevoland en Noord-Brabant geen rol te gaan spelen. Anderzijds doen zich nieuwe kansen voor: in Utrecht zijn gesprekken gestart tussen VVD, CDA, D66 en GroenLinks (met onder meer als onze ‘stabiele positie‘ als argument), in Friesland gaan PvdA, CDA, FNP en GrienLinks aan de slag en in Groningen is misschien een Paars-plus coalitie in de maak. Overijssel en Zuid-Holland nemen ruim de tijd voor het formatieproces: daar is het nog wachten op de eerste schifting en is GroenLinks er in elk geval nog niet buiten gevallen.

Een score van GS-deelname in drie provincies zou helemaal niet gek zijn. Het zou een beloning zijn voor de constructieve oppositie die mijn voormalige collega’s in verschillende provincies hebben gevoerd en een bevestiging van de betrouwbaarheid van GroenLinks als bestuurspartij. Nog even afwachten, maar de eerste tekenen stemmen mij behoorlijk positief.

UPDATE:  Zoals verwacht, geen rol voor GroenLinks in Zuid-Holland en Overijssel. Het is duidelijk het jaar van de opmerkelijke coalities, want in Overijssel gaan CDA, VVD, CU en SGP het met elkaar proberen en in Zuid-Holland voeren VVD, CDA, SP en D66 verdere gesprekken.