Wetenschap en politiek

Heel mooi, het grote vertrouwen van politici in de wetenschap. Maar dan wel een veelzijdige wetenschap: meer dan medische kennis en meer dan cijfers en modellen.

We vertrouwen op actuele en betrouwbare wetenschappelijke kennis. Dat is wat de crisismanagers Rutte en De Jonge ons telkens laten weten. Behalve dan met de routekaart die nu is uitgezet, want voor de maatregelen na 1 juni is er nog geen advies van het Outbreak Management Team. Bovendien is het weliswaar binnen het medisch domein een brede waaier aan kennis, andere wetenschapsgebieden doen in dat OMT niet mee. Die kennis wordt via andere teams en werkgroepen nu naar boven gehaald.

Nou is er van alles aan te merken op de wetenschappelijke ‘hardheid’ van kennis uit de politicologie of bestuurskunde, maar als vertegenwoordiger van dat vakgebied ben ik wel blij dat de eenzijdige medische focus er een beetje vanaf is. Je hoeft immers geen microbioloog of viroloog te zijn (sterker nog, misschien liever niet) om iets te snappen van zorgvuldige besluitvorming of draagvlak voor beleid.

Het is juist dit soort kennis dat je goed kunt gebruiken om te snappen waarom politici zo hard roepen dat ze strikt het wetenschappelijk advies volgen en tegelijk zo selectief van dat advies gebruik maken. Om te duiden dat “stap voor stap” niet alleen afhangt van IC-bedden, aantal besmettingen, maar ook een hele begrijpelijke en vaak toegepaste manier is om beleid maken. En om te begrijpen dat het in het debat over flatten the curve of crush the curve net zozeer gaat over het framen en acceptabel maken van maatregelen als om een discussie tussen virologen wat de beste aanpak van het virus is.

Als wetenschapper kreeg ik wel eens te horen dat ik politieke antwoorden gaf en als politicus dat mijn betoog te wetenschappelijk was. In beide gevallen heb ik dat als een compliment opgevat. Zolang ik als politicus feilbare en tijdelijke wetenschappelijke kennis niet als feit presenteer, daar waar het eerder om een goed onderbouwde mening gaat. En ik andersom als wetenschapper niet mijn resultaten en conclusies bijkleur om ze beter in mijn ideologische straatje te laten passen.

Zo zijn we denk ik in een gezonde fase van de corona-aanpak terechtgekomen. Met een nuchtere houding ten opzichte van de wetenschappelijke kennis die vanuit het OMT de basis is voor het kabinetsbeleid, maar zonder dat die 1-op-1 wordt overgenomen. De volgende stap is, met de verbreding van de verschillende soorten deskundigen die bij de aanpak wordt betrokken, ook voorbij de strikte focus op getallen, modellen en projecties te komen. Alsof dat de enige “feiten” zijn die ertoe doen, omdat ze nu eenmaal met alle mitsen en maren meetbaar zijn. Gezond en veilig met elkaar samenleven is immers zoveel meer dan aantallen opnames, besmettingen en doden.