Weblog

Vernieuwen met iets meer samenhang

Geplaatst door Harmen Binnema op 10 september 2014 / Reageren uitgeschakeld

Zijn oude krant was zo vriendelijk een opiniestuk te plaatsen en ook andere media hielpen publicitair een handje. Zo leerde ik de mij tot nu toe onbekende Ben Pauwlezing kennen, dit jaar uitgesproken door de Hilversumse burgervader Pieter Broertjes. De lezing zelf blinkt niet uit in samenhang en logica, maar bevat wel een aardig pleidooi voor een forse opschudding en opwaardering van het lokaal bestuur. Dat doet hij in de vorm van een zevenpuntenplan:

  1. Taakherschikking tussen overheden
  2. Schaal volgt taken
  3. Gemeenteraden in positie en verantwoordelijk
  4. Autonomievergroting
  5. Versterken lokaal karakter verkiezingen
  6. Bestuurlijke zichtbaarheid vergroten
  7. En dan de burgemeester..

Het boeiende is dat Broertjes zelf dit als één pakket lijkt te zien, terwijl de maatregelen nogal tegenstrijdig zijn en hoogstens al vaak genoemde losse oplossingen aan net iets andere problemen koppelen. Zo is al vaker gepleit om lokale verkiezingen op verschillende momenten te houden, de burgemeester door de raad te laten benoemen en het aantal gemeenten en raadsleden flink te verkleinen. Bovendien kan forse schaalvergroting de zichtbaarheid en herkenbaar van lokaal bestuur juist verkleinen, waarbij het dan niet uitmaakt dat gemeente A in een andere maand verkiezingen houdt dan gemeente B. Problematisch is ook dat aan de ene kant de burgemeester van zijn dubbelrol als voorzitter van zowel raad als college verlost wordt, de raad zijn eigen voorzitter kiest, de burgemeester een duidelijkere portefeuille krijgt binnen het college, maar tegelijk de grip van de raad op de keuze en benoeming van de burgemeester versterkt wordt.

Hoe zeer Broertjes ook benadrukt dat dit ‘redeneerlijnen’ zijn en geen standpunten, de discussie zal vervolgens waarschijnlijk gaan over concrete voorstellen. Bovendien is de argumentatie te rommelig om van een echte redenering te kunnen spreken. Een gemiste kans, want met drie grote decentralisaties in aantocht is vernieuwing van het lokaal bestuur meer nodig dan ooit.

  • Facebook
  • Twitter
  • Delicious
  • LinkedIn
  • StumbleUpon
  • Add to favorites
  • Email
  • RSS
 

De laatste dag

Geplaatst door Harmen Binnema op 1 september 2014 / Reageren uitgeschakeld

Omdat ik zelf altijd tegen de deadline aan werk, ben ik eigenlijk de laatste die er iets van kan zeggen, maar ik druk mijn studenten altijd op het hart tijdig met hun papers en opdrachten te beginnen en het niet op de laatste dag aan te laten komen. Als je voorziet dat in de laatste uren of dagen voor de deadline nog wel eens iets spannends of lastigs kan gebeuren, is het helemaal zaak om goed te plannen en een alternatief klaar te hebben liggen.

Ik zit dan ook met toenemende verbazing te kijken naar het gestuntel dat zich bij Ajax voltrekt op de laatste dag van de zomertransfers. En het is niet de eerste keer dat dit gebeurt. Vroeger was het resultaat dan dat er een overgewaarde speler kwam, die nauwelijks speelde en vrij snel via de achteruitgang vertrok. Sinds het bewind van Overmars en de zijnen is het resultaat meestal dat er een hoop ruis en gedoe is, maar er uiteindelijk niemand komt. De spelers die vandaag worden genoemd, doen geen van allen mijn hart heel veel sneller kloppen. Het is mooi als een oud-Ajacied terugkeert, maar Nigel de Jong of Hedwiges Maduro, dat is toch wel even een verschil. Ineens duikt bovendien Bryan Ruiz op en een aantal ongetwijfeld talentvolle middenvelders (maar jong en onervaren), waarbij gerucht en ontkenning elkaar snel opvolgen.

Het is mij een raadsel waarom een zo grote onderneming als Ajax (je zou dit soort opportunisme en willekeur eens moeten proberen bij een overheid of bedrijf met een dergelijke omzet) er maar niet in slaagt om de zaakjes op orde te krijgen. De telkens genoemde schaduwlijst blijkt niet veel meer te zijn dan wat de gemiddelde voetballiefhebber zelf wel kan verzinnen – en beter! – of in AD of VI kan lezen. Het veelgehoorde argument dat je op de eigen jeugd moet vertrouwen en dat Frank de Boer zo goed is in het opbouwen van een team heb ik ook al te vaak gehoord. Je kunt best goed gaan spelen na de winterstop, maar dikke kans dat je dan al in Champions League, Europa League en beker eruit bent geknikkerd en in de competitie dit keer wel op een onoverbrugbare achterstand staat.

Bovendien heeft Ajax altijd een goede mix gehad tussen eigen jeugd en ervaren spelers en ontbreekt die laatste categorie nu ten enen male (oh ja, Diederik Boer). En kom dan niet aan met het argument dat spelers die 20 of 30 miljoen kosten niet naar Ajax willen komen. Dat had ik ook nog wel begrepen, maar het gaat juist om de interessante tussencategorie – niet de markt waarop Bayern München, Manchester United of Real Madrid zich begeven, maar je maakt mij niet wijs dat Ajax niet met de clubs uit de Europese middenmoot kan concurreren. Daar heb je dan wel een wat intelligentere scouting voor nodig.

Het wordt nog spannend deze laatste uren en eerlijk gezegd verwacht ik er weinig van. Ik laat me echter graag door Marc Overmars verrassen. Ga ik intussen weer verder schrijven aan een hoofdstuk dat gisteren al af had moeten zijn…

UPDATE the day after: het werd inderdaad teleurstellend weinig… Zimling, huur, Mainz, dat zegt genoeg.

  • Facebook
  • Twitter
  • Delicious
  • LinkedIn
  • StumbleUpon
  • Add to favorites
  • Email
  • RSS
 

Groen als blinde vlek

Geplaatst door Harmen Binnema op 30 augustus 2014 / Reageren uitgeschakeld

De officiële plannen zullen via een omslachtige vertrouwelijke procedure uiteindelijk bij parlementariërs en journalisten belanden, maar eigenlijk weten we al ongeveer alles wat er in de begroting 2015 komt te staan. Gezien de christelijk-sociaal-liberale samenstelling van de coalitie en hulptroepen geen mag het geen verrassing zijn dat de nadruk ligt op lastenverlichting, koopkracht, defensie (en vooruit, een klein beetje ontwikkelingshulp) en verhoging van de zorgpremies en eigen risico. Jammerlijk afwezig is enige groene impuls.

Ik werd daaraan herinnerd bij het lezen van het interview in NRC met Deltacommissaris Wim Kuijken (voormalig secretaris-generaal Algemene Zaken). Hoewel het kabinet zegt de plannen van zijn commissie te omarmen, wordt er aan de randjes wel gemorreld en staat financiering voor langere termijn nog niet vast. De watertoets, die ervoor zorgt dat bij nieuwe bouwplannen ook met effecten op het water rekening wordt gehouden – niet bouwen in laaggelegen gebieden, afstemmen op dijken en waterkeringen, zou wel eens afgeschaft kunnen worden.  En het is onduidelijk of het miljard per jaar dat het laatste kabinet-Balkenende beschikbaar heeft gesteld, door dit kabinet voor de langere termijn wordt vastgelegd.

Het argument dat milieu, klimaat, groen maar even pas op de plaats moet maken in tijden van economische crisis is dom en kortzichtig, maar ik kan er nog enig begrip voor opbrengen dat politieke partijen daarvoor de afgelopen jaren hebben gekozen. Als er echter voorzichtige groei is en er wat financiële ruimte ontstaat, is het treurig dat die vooral met leuke rechtse en linkse dingen voor de eigen achterban en voor electoraal gewin  wordt ingevuld. Bij dat soort kortetermijndenken past slechts een niet-begrijpend hoofdschudden.

  • Facebook
  • Twitter
  • Delicious
  • LinkedIn
  • StumbleUpon
  • Add to favorites
  • Email
  • RSS
 

Laat duizend bloemen bloeien

Geplaatst door Harmen Binnema op 25 augustus 2014 / Reageren uitgeschakeld

Burgers aan zet. De samenleving voorop. Eigen kracht. Zelfredzaamheid. De doe-democratie. Participatiesamenleving. Aan termen om de nieuwe rol van burger en overheid te duiden geen gebrek. Aan goedbedoelde pogingen om dit concreet vorm te geven ook niet. Maar vaak verzandt het ook in die goede bedoelingen. Overheden vinden het verrassend moeilijk om los te laten en heel wat burgers zitten helemaal niet op extra taken te wachten. Tot zover weinig nieuws vermoed ik.

Een aantal maanden geleden raakte ik betrokken bij G1000, in de Nederlandse variant van wat onder meer Zomergast David van Reybrouck in 2011 in Vlaanderen opzette. Op basis van loting werd een groep mensen bij elkaar gezet om voorstellen te doen, waaruit zij vervolgens in dialoog met elkaar de belangrijkste en kansrijkste moesten selecteren. Dit voorjaar werd een vergelijkbare bijeenkomst gehouden in Amersfoort, vlak na de gemeenteraadsverkiezingen, met ruim 600 deelnemers en een hoop plannen die als het goed is een vervolg krijgen.

Die laatste zin verraadt misschien iets van mijn scepsis over dit soort initiatieven. Een bijzondere ervaring op de dag zelf, heel veel ambitie, energie, enthousiasme, maar wat blijft er de volgende dag over? De volgende week? De volgende maand? Dat is ook de reden voor een groep wetenschappers, onder wie Ank Michels en ik vanuit de Universiteit Utrecht, om naar de doorwerking te kijken van de G1000. Dit is namelijk een vorm van bewonersinitiatief (of welke bestuurskundige term je ook erop plakt) die, mits goed uitgevoerd en evaluerend en aanpassend onderweg, zou kunnen werken.

Met ‘werken’ bedoelen we dan: mensen zelf het initiatief geven, samenwerking met de politiek verbeteren, aansluiten bij bestaande (wijk)initiatieven, relevante thema’s agenderen. Kortom: burgerschap vergroten en de andere overheid vormgeven. Een mooie onderzoeksagenda om de komende twee jaar mee aan de slag te gaan. En wie weet positief verrast te worden.

  • Facebook
  • Twitter
  • Delicious
  • LinkedIn
  • StumbleUpon
  • Add to favorites
  • Email
  • RSS
 

Je moet het maar kunnen

Geplaatst door Harmen Binnema op 6 juli 2014 / Reageren uitgeschakeld

Na een blunder tegen Auxerre was het einde oefening voor Stanley Menzo en nam de tot dan onbekende Edwin van der Sar zijn plek in het doel van Ajax in. Het kostte hem heel wat tijd de ‘hearts and minds’ van het kritische publiek te winnen. Heel wat jaren later waren het de fouten van Kenneth Vermeer tegen o.a. PSV die hem zijn basisplek deden verliezen en sindsdien verdedigt Jasper Cillessen het Ajax-doel. Iets minder onbekend en veel sneller al door de supporters geaccepteerd.

Behalve de manier waarop ze basisspeler werden hebben Cillessen en Van der Sar nog meer gemeen, zeker als je kijkt naar het begin van hun carrière. Beiden maken een wat verlegen, bescheiden indruk, je zult hen niet snel hun verdedigers de huid zien vol schelden. En net als Van der Sar in zijn beginjaren is Cillessen geen penaltykiller. Tegen Spanje en Australië had ik niet het gevoel dat hij zou redden, dat heb ik hem bij Ajax ook nog niet overtuigend zien doen. Maar net zoals Van der Sar op latere leeftijd beslissend werd door een penalty te stoppen en Manchester United daarmee de Champions League te bezorgen, verwacht ik dat Cillessen ook zo’n rol kan gaan spelen. Qua clean sheets begint hij al aardig op Van der Sar te lijken. Maar hij is ook kritisch genoeg op zichzelf om te weten dat hij nog niet zo ver is.

Voor mij was Cillessen daarom de held van gisterenavond. Als op en top prof boos dat hij werd gewisseld in de laatste seconden van de verlenging (waarvoor hij zelfs al zijn excuus heeft aangeboden, dat had niet gehoeven hoor…), maar binnen een paar minuten al had hij de knop omgezet en stond hij zijn medespelers fanatiek aan te moedigen aan de zijlijn. Je moet het maar kunnen. De reactie na de tweede redding van Krul en de rush over het veld die hij daarna maakte spraken boekdelen. Omdat hij oprecht blij was voor Krul en tegelijk wist: mijn tijd komt nog wel. Wie weet al in de (halve) finale.

  • Facebook
  • Twitter
  • Delicious
  • LinkedIn
  • StumbleUpon
  • Add to favorites
  • Email
  • RSS
 

Als dat maar goed gaat

Geplaatst door Harmen Binnema op 25 juni 2014 / Reageren uitgeschakeld

Leg de verantwoordelijkheid zo laag mogelijk en organiseer alleen centraal wat centraal geregeld moet worden. Zowel in de ruimtelijke ordening als in het sociale domein is dit idee de laatste jaren dominant geworden. Het herinnert aan het begrip subsidiariteit dat in de Europese Unie sinds de jaren ’90 van de vorige eeuw veel wordt gebruikt. De aanstaande decentralisaties van de Wmo, jeugdzorg en Participatiewet, in politiek-ambtelijk jargon de 3D, passen helemaal in dit plaatje.

Wat ook past in het beeld van de decentralisaties van de laatste decennia is dat een heldere visie waarom juist deze taken juist nu gedecentraliseerd moeten worden ontbreekt en dat tot op het laatst onduidelijkheid blijft bestaan over het precieze budget dat beschikbaar zal zijn. De enige zekerheid is dat het minder zal zijn dan voorheen. Bij de decentralisaties in het sociale domein geldt dat nog sterker: de problemen zijn ‘wicked’ en de maatschappelijke omgeving is complex. Zowel in het huidige systeem als in het nieuwe zijn fouten en incidenten onvermijdelijk.

De argumenten die voor decentralisatie worden aangehaald zijn samen te vatten als: dichter bij burgers, meer maatwerk, integraler en efficiënter. De veronderstelling is dat de gemeente haar inwoners beter kent dan op afstand staande uitvoeringsorganisaties en zo ook beter op de specifieke wensen en behoeften van burgers kan inspelen. Door verschillende regelingen bij elkaar te brengen binnen één bestuurslaag kan beleid beter worden afgestemd, wordt afwenteling of overlap voorkomen en daarmee zou het meer value for money bieden. De effecten van decentralisatie zouden bovendien zijn dat burgers meer betrokken raken en de kwaliteit van beleid toeneemt. Het interessante is dat er in het bestuurskundig onderzoek, zowel in Nederland als in Europees vergelijkend perspectief, amper empirische ondersteuning voor deze gedachten is te vinden. Tegelijk spelen ze in de politieke discussie een grote rol als rechtvaardiging voor decentralisatie.

Wanneer we als criterium hanteren dat lokale overheden met de nieuwe taken en bevoegdheden redelijk uit de voeten kunnen en er geen al te grote ongelukken gebeuren, kunnen we zeggen dat de decentralisaties tot op heden zijn geslaagd. Vanuit dit perspectief mag er het nodige optimisme zijn dat het ook voor de drie decentralisaties op zal gaan. De politieke logica leert bovendien dat hoewel er nog heel wat rafelrandjes zijn en grensconflicten op de loer liggen, de datum van 1 januari 2015 behoorlijk onwrikbaar is geworden en gemeenten alles in het werk zullen stellen die deadline te halen.

Uitstel is geen optie meer. Of dat verstandig is, kun je je afvragen, maar aan de andere kant leert de ervaring dat decentralisatie altijd gaat met vallen en opstaan. Dat lijkt me een nuance om in gedachten te houden voor een ieder die de komende maanden kritisch gaat kijken hoe de gemeenten het er met het nieuwe geld en het nieuwe beleid vanaf gaan brengen.

(gebaseerd op de inleiding gehouden bij de bijeenkomst van het Expertisecentrum Journalistiek over de toekomst van het lokaal bestuur op 24 juni jl.)

  • Facebook
  • Twitter
  • Delicious
  • LinkedIn
  • StumbleUpon
  • Add to favorites
  • Email
  • RSS
 

Wat de toekomst brengen moge

Geplaatst door Harmen Binnema op 16 juni 2014 / Reageren uitgeschakeld

Zelfs Den Helder lijkt een nieuw college te hebben, het wachten is nu dus nog op de echte hekkensluiter Zutphen. Wie sommige collegeprogramma’s leest, vraagt zich in gemoede af waarom het zo lang heeft geduurd om een dergelijke verzameling algemeenheden aan het papier toe te vertrouwen. Ook de komende vier jaar zal er weer veel gestreefd, gestimuleerd en gesteund worden, om er maar vooral niet op afgerekend te kunnen worden. Er wordt veel bestaand beleid voortgezet, wat gezien de smalle marges van de gemeentelijke politiek ook niet zo vreemd is. Net als in de aanloop naar de verkiezingen, ontbreekt in veel akkoorden een duidelijke visie op de grote klus die de gemeenten straks te wachten staan: de drie decentralisaties. De financiële onderbouwing is matig en soms zelfs afwezig.

Tot zo ver weinig nieuws onder de zon. Verrassender vind ik dat velen toch nog verbaasd en soms zelfs verontwaardigd zijn dat die collegeprogramma’s zo weinig voorstellen. De een krijgt dit een beetje, de ander dat. Over zinnen waar de buitenstaander geen kwaad in kan ontdekken, is tot diep in de nacht gestreden. Wie had gehoopt dat met de winst van D66 een andere wind zou gaan waaien, komt bedrogen uit. Bestaande politieke en bestuursculturen zijn hardnekkig en met de toegenomen electorale fragmentatie is de vlucht in onherkenbare compromisteksten des te aantrekkelijker.

Het goede nieuws is dat dit voor de komende vier jaar weinig zal uitmaken. De toekomst is onvoorspelbaar als altijd en over veel van de uitdagingen die colleges en raden tegemoet gaan zien, staat geen letter in het collegeakkoord. Andersom blijkt dat de aanvankelijk in steen gehouwen teksten na verloop van tijd steeds meer ruimte voor interpretatie en flexibiliteit overlaten. Dat is maar goed ook, want we zouden die programma’s eens echt serieus gaan nemen… daar moet je toch niet aan denken.

  • Facebook
  • Twitter
  • Delicious
  • LinkedIn
  • StumbleUpon
  • Add to favorites
  • Email
  • RSS
 
1 van 10712345678910...Laatste